Trí huệ tương đối và trí huệ tuyệt đối

Suy nghĩ đúng đắn về sự thật chỉ là một loại trí huệ mà thôi. Đấy gọi là trí huệ tương đối. Một loại trí huệ nữa đi xa hơn là trí huệ tuyệt đối. Trí huệ tuyệt đối thì không phụ thuộc vào kiến giải và lý giải, không phụ thuộc vào đúng sai, từ A suy ra B. Đấy là trí huệ sâu thẳm hơn nữa mà nhà Phật hướng mọi người đến.

Giải thích được sự thật bằng suy nghĩ thông thường, đấy là trí huệ tương đối.

Trí huệ tuyệt đối là gì? Là kinh nghiệm trực tiếp sự thật không cần phải qua trí huệ thông thường, vượt ra ngoài trí huệ thông thường, đấy là trí huệ tuyệt đối. Đấy là trí tuệ của những bậc giác ngộ. Còn trí huệ của diễn giải được mọi thứ, hiểu đúng, áp dụng được thì vẫn là trí huệ của người đang trên đường.

Tuy nhiên phải cần cả hai. Bảo tôi chỉ cần tuyệt đối thôi thì các em không bao giờ có cả. Tuyệt đối thì nó luôn có ở đây sẵn rồi, chứ không cần phải đi tìm kiếm. Nhưng mà em không nhìn thấy nó, tại vì có những cái tương đối nó che mờ mất. Thì em phải dùng cái tương đối để phá cái tương đối thì cái tuyệt đối nó hiển lộ ra, như mặt trời và mây ấy.

🌝Mặt trời thì nó luôn ở trên bầu trời. Mình bảo mặt trời mọc buổi sáng và lặn vào buổi tối có đúng không? Có đúng là mặt trời cứ buổi sáng mọc lên, buổi tối lặn đi không?

Về mặt tuyệt đối thì nó sai hoàn toàn! Nó cứ ở đấy mãi mà, mặt trời có bao giờ lặn với mọc đâu? Mặt trời lặn mọc là do cái gì? Là do cái trí tuệ tương đối, do quan sát thấy rằng: “À! Buổi sáng nó lên, buổi tối nó mất”, suy luận đấy. Đấy là trí tuệ muốn có phải qua suy luận, suy một lúc thì mới ra được là mặt trời mọc vào buổi sáng và lặn buổi tối. Còn sự thật tuyệt đối là mặt trời nó ở đấy mãi, chả lặn, cũng chả mọc,

Một cái là ở sẵn đấy, có sẵn như thế, một loại thì phải suy luận một lúc thì thấy mặt trời mọc buổi sáng, lặn buổi tối. Đấy là cả hai loại trí huệ, một loại là tuyệt đối, một loại là tương đối mà người tu hành phải quan tâm cả hai.

Vì nếu không có cái tương đối thì không có gì để đi hết. “Thầy ơi diễn giải cho em cách tu hành đi!”. Thầy ngồi im luôn. Vì sao? Vì không có tương đối thì nói thế nào bây giờ? Chẳng có gì để nói cả. Nên các em phải đi cả hai.

Thầy cho các em biết là có cái loại trí huệ đấy thôi, còn nếu mà diễn tả thì Phật bảo là Phật cũng chẳng làm nổi. Phật nói có 4 điều ta không làm được.

Một là ta không thể thay đổi định nghiệp của người khác, ta có đủ các thần thông nhưng mà cái người này đời trước giết người, đời này bị người giết không thay đổi được, là một.

Hai, là ta không thể truyền cho ai trí tuệ được. Người ta phải tự thắp đuốc mà đi. Ta không phải là người đầy trí tuệ xong truyền cho người ta phát thì có trí tuệ luôn. Điều đấy ta không làm nổi. Đấy, truyền các cách thì được, nhưng mà truyền trí tuệ không truyền được.

Thứ ba, ta không độ được người mà không có duyên với ta. Đức Phật rất giỏi nhưng mà có người không có duyên, Đức Phật bảo: “Người này phải học trò ta mới độ được, ta không độ nổi luôn”.

Cái thứ tư : “Ta không thể diễn đạt được chân lý tuyệt đối”. Sự thật nó nằm ngoài ngôn từ, Phật cũng không diễn đạt được. Đấy là 4 điều Phật không làm được.

Tuy rằng diễn đạt không được nhưng mà ai cũng có thể kinh nghiệm được. Đấy là lý do em phải đi, chứ nếu không Phật truyền một phát, cả thế giới giác ngộ, thì còn nói làm gì nữa. Nhưng đấy là 4 điều Phật cũng không thể làm nổi, nên trong quy mô này thầy sẽ nói thêm: “À có cái trí huệ đấy, hãy tìm đi!”

(trích Trà đàm Trong Suốt ” Bạn sống để làm gì?”)