Góc chia sẻ
Làm thế nào để yêu mà vẫn có thể tách rời?
Thế nào là yêu thương dính chặt?
Bạn gặp một anh nào đấy, thích anh ấy vì anh ấy có những điểm làm mình rung động, vui vẻ, hạnh phúc. Đấy mình gọi là “ái”. Nhưng cái thích đấy vì chưa có trí tuệ, nó sinh ra một bước tiếp theo. Đó là hành động để cái thích ấy được lặp lại một lần nữa.
Đầu tiên phải tiếp xúc mới sinh ra thích. Cái thích ấy được chạy tiếp bởi cái cố gắng để cái thích ấy được tiếp tục một lần nữa. Ví dụ, mình ăn ở một quán rất ngon (tiếp xúc mới sinh ra thích). Mình quyết định tuần sau quay lại đây ăn tiếp. Thông thường mọi người đều như thế. Tuần sau mình quay lại ăn nhưng không thấy ngon như lần trước. Mình đổ tội cho đầu bếp nấu kém, phục vụ không tốt,… Tương tự, khi mình thích một người, bước tiếp theo mình hay làm là cố gắng giữ chặt người ta. Có thể tuần này nói chuyện vui quá, tuần sau chúng ta lại hẹn nhau ra quán này nói chuyện tiếp, tuần sau nữa lại đi công viên chơi, tuần sau nữa lại chat với nhau,… Đầu tiên là có tiếp xúc, sinh ra yêu thích. Có yêu thích sinh ra muốn giữ chặt yêu thích ấy và muốn có lại một lần nữa. Sau khi đi chơi với nhau 2-3 năm, bắt đầu muốn chuyển sang sở hữu nhau. Ngày xưa tôi với anh thích nên đi chơi với nhau, bây giờ cái tôi thích chỉ mình tôi hưởng thôi. Anh không được cười với một cô khác nữa. Đấy là sở hữu. Mạnh mẽ hơn nữa là “thôi anh phải cưới tôi”. Nhưng mình mới nói một phần ấy là sự sở hữu.
Hôm qua mình gặp một anh ngồi đây. Anh ấy rất bình thường (tính tình hiền lành, chất phác, củ mỉ cù mì) nhưng có một cô bạn gái rất xinh đẹp, cao ráo. Có bạn hỏi anh là: Đáng ra bạn nam phải rất ghen vì bạn gái xinh được rất nhiều anh thích, tại sao bạn gái lại rất ghen qua việc thỉnh thoảng lại gọi điện kiểm soát. Khi thời gian đủ lâu, người ta muốn sở hữu, chứ không hẳn muốn sự thích thú lặp đi lặp lại. Đấy là yêu và dính chặt. Sự sở hữu ấy biến thành ghen tuông thái quá hoặc rất nhiều hành động khác không lành mạnh.
Như vậy, cái mà lâu nay người ta gọi là tình yêu là: tiếp xúc – yêu thích – muốn cái yêu thích tiếp tục nhiều lần nữa – sở hữu. Tất cả các loại tình yêu dính chặt đều đi qua bốn bước này. Nam – nữ, kể cả bố mẹ – con cái cũng vậy. Nhắc lại: tiếp xúc – yêu thương (ái) – muốn giữ chặt (thủ) – chỉ chiếm hữu (hữu), nói vắn tắt là: xúc – ái – thủ – giữ. Điều này không hoàn toàn giống với quan điểm của nhà Phật, mình chỉ nói để mọi người đừng nhầm lẫn. Mình chỉ dùng từ đấy cho dễ nhớ. Đấy là vòng yêu thương. Còn sở hữu có thể do quá ghen tuông,…
Đấy là yêu thương và dính chặt. Khi đến đoạn “hữu” bắt đầu có nhiều vấn đề xảy ra. Anh ấy/cô ấy về muộn một chút là bắt đầu nghi ngờ nhau. Anh ấy không làm điều này cho mình mình đâm tức tối. Hay thấy có cô bạn đồng nghiệp của anh ấy xinh xinh là mình khó chịu,… Nếu không tu tập gì, ai cũng trải qua bốn bước trên. Mình cũng trải qua rồi.
Khi “hữu” xuất hiện thì đau khổ đến. Thực ra lúc “thủ” là đau khổ đến rồi, nhưng có hữu đau khổ càng mạnh. Khi hữu, chỉ cần anh ấy/cô ấy về muộn hoặc có cô nào/anh nào nhắn tin là thấy khổ lắm rồi. Còn “thủ” cũng đã khổ rồi vì muốn tiếp tục kéo dài cảm giác ấy mãi. Vì các mối quan hệ không thể đảm bảo 100% hài lòng lẫn nhau được. Nên là ngày mới quen nhau anh ấy đến muộn 5 phút không sao, bây giờ yêu nhau rồi đến muộn 5 phút là khó chịu. Mình muốn giữ hình ảnh người ấy luôn đến đúng giờ, luôn luôn làm mình hài lòng mà. Khi yêu, mình muốn người ấy phải luôn làm mình hài lòng, đấy là “thủ”. Vì lúc mới gặp mình được hài lòng và mình muốn sự hài lòng đó kéo dài đến tương lai, đến tận lúc chết. Nhưng ở đây có ai yêu và luôn hài lòng từ đầu đến cuối chưa? Khi “thủ”, mình cứ muốn điều đó diễn ra và lặp đi lặp lại, lúc đó mình sẽ khổ. Nhưng điều đó có xảy ra đâu.
Ở Hà Nội có một cô mới lấy chồng cách đây 6 tháng. Hôm cô ấy gặp mình, cô ấy bảo: “Em buồn quá”. Mình hỏi lý do cô ấy kể là: “Em với chồng em hôm qua đi ăn cưới. Em mặc một cái váy rất đẹp, các anh khác xung quanh nhìn. Khi về anh ấy dằn vặt em. Em không ngờ chồng mình ngày xưa tử tế mà ăn nói cục cằn thế. Mà chỉ đơn giản là người khác nhìn em, chứ em có làm gì người ta đâu. Em không đến, không cười với anh nào. Anh ấy bảo là: “Từ nay, hoặc là đi ăn cưới em phải mặc áo kín đáo, hoặc là em không bao giờ dẫn em đi ăn cưới nữa”. Như vậy, người đàn ông này sở hữu đến mức không cho người đàn ông nào ngắm vợ mình. Đấy là dấu hiệu của hữu. Hai người cưới nhau 6 tháng và cô ấy đã khổ rồi. Anh ấy còn yêu cầu vợ đi làm không được về sau 6 giờ. Công ty anh 6 giờ tan nhưng cô ấy lúc nào cũng phải xin về sớm, sợ về nhà chồng sẽ điên lên.
Cái vòng “xúc-ái-thủ-hữu” sẽ gây ra đau khổ. Đó là yêu thương mà không tách rời. Tưởng là yêu thương sẽ tốt, nhưng yêu thương mà không tách rời, dính chặt như thế khổ là chắc chắn.
Khi kể những câu chuyện như vậy, mình tin chắc các bạn ở đây đều có kinh nghiệm rồi. Trừ những bạn chưa yêu bao giờ, có ai chưa có kinh nghiệm về “xúc-ái-thủ-hữu” không? Kể cả yêu đơn phương, chứ chưa nói yêu “đa phương”. Yêu đơn phương là mình đã muốn thủ rồi. Khi gặp một anh mình thích, cái “thủ” là mình muốn cái thích ấy lặp đi lặp lại. Làm gì có. Người ta không yêu mình, mình bảo: “Anh đến chơi với em nhé”, họ chẳng đến. Đơn phương đã khổ, chứ chưa nói yêu hai chiều.
Bởi vậy, tại sao các tôn giáo, rất nhiều vị thầy nói là phải biết cách tách rời. Ví dụ chúa Giê-su có một vị học trò hỏi là: “Thưa cha, con thấy ngài là người rất tuyệt vời. Ngài yêu thương tất cả mọi người. Con rất yêu ngài, nhưng những lời ngài dậy khó quá, con không thể làm theo được. Nếu đi theo lời ngài dậy, chắc con phải bỏ hết nhà cửa, bạn bè, vợ con, công danh,… Xin hỏi chúa là có cách nào để người bình thường như con vẫn có thể vẫn có vợ con, tài sản, quyền chức,… mà có thể sống theo lời dạy của ngài không?”. Lúc đấy chúa mới bảo là: “Nếu nhà ngươi sống có tài sản mà như không có tài sản, có quyền chức mà hành xử như không có quyền chức, có vợ con mà hành xử như không có vợ con, nhà ngươi có thể làm được tất cả những điều ta dạy”.
Ở đây không phải là ngài chúa bảo học trò bỏ vợ bỏ con, nhưng mình biết cách tách rời. Nhưng chúa không nói điều nhà phật nói ấy là bám chấp, hay xả cái “chấp” ấy.
Ví dụ để thấy rằng yêu thương mà không thể tách rời, đau khổ sẽ đến. Ở đây những ai chưa có gia đình hoặc có gia đình đều gặp chuyện đó hết.
Bây giờ nếu mình muốn thoát khỏi ra vòng “xúc-ái-thủ-hữu”, mình phải làm gì? Hay là mình tiếp tục ở trong vòng ấy?
Khi đau khổ đến, mình mới có mong muốn thoát khổ. Vậy thì mỗi khi mình có đau khổ, mình hãy tìm xem đau khổ vì lý do gì: từ hữu hay từ thủ (ái không bao giờ gây đau khổ được). Thích thì bình thường thôi. Mình có thể có vợ/chồng rồi nhưng mình vẫn thích rất nhiều người khác. Người ta hay, người ta thú vị thì mình thích. Nhưng mình không có ý định lặp lại điều thích một lần nữa. Ví dụ hôm nay mình gặp một cô rất xinh, rất đáng yêu, mình không xin số điện thoại để ngày mai gặp lại lần nữa nói chuyện vì mình không có nhu cầu “thủ”. Cũng như vào rừng thấy một bông hoa rất đẹp, mình không có nhu cầu ngắt nó đem về nhà để ngắm. Đơn giản là bông hoa đẹp mình được hưởng thích. Câu chuyện dừng ở đấy. Ngày hôm sau đến một khu rừng khác mình lại thấy một cái cây đẹp. Cuộc đời có thể đẹp đến như vậy, nhưng khi “thủ”, mình bắt đầu có vấn đề.
Mình phải hiểu không có gì trên đời giữ cho riêng mình. Anh người yêu mình vẫn có thể lăng nhăng với cô khác. Nếu anh không lăng nhăng, trong đầu anh cũng nghĩ đến chuyện lăng nhăng với cô khác. Làm sao giữ được 100%? Thế nên mình cần giảm bớt cái “hữu” của mình đi. Bạn nào ghen cần hiểu ghen gây ra đau khổ. Tốt nhất là sống đúng đắn với nhau, nếu không đúng đắn với nhau thì điều chỉnh nhau. Mà không điều chỉnh nhau được thì thôi. Còn giả vờ ghen để điều chỉnh thì được. Ở đây bạn nào cao tay thì làm như vậy.
Điều thứ nhất mình phải giải quyết được cái “hữu”. Mình không cố gắng sở hữu cho riêng mình. Còn những người tử tế sẽ hiểu được rằng lăng nhăng với người khác là một nghiệp xấu họ sẽ không làm. Nghiệp xấu ở đây là nói dối, thậm chí tà dâm nếu anh ấy ngủ với người ta.
Với “thủ” thì khó hơn. Ví dụ hôm nay mình ăn ở một bữa ăn ngon, mình mong muốn ngày mai quay quán đấy ăn nữa. Mình nhớ rằng: “À đây là thủ. Mình buông xả nó ra và nghĩ “tùy duyên”. Có duyên thì quay lại. Ví dụ trưa nay có người rủ mình đến ăn, hoặc trưa mai mình rủ ai đấy đi ăn, nhưng không ép mình phải làm việc đấy một lần nữa. Hoặc là lần khác mình đến quán đấy, nhưng mình không chờ đợi phải ngon như hôm qua.
Khi không có “thủ” thực sự, yêu thương biến thành niềm vui. Cuộc sống rất đơn giản. Nhưng khi mình thủ mọi thứ biến thành phức tạp. Mình tập hài lòng với những cái mình có.
Nếu bạn nào giải quyết được vấn đề dính chặt và tách rời, lúc đấy tình yêu mới biến thành hạnh phúc được. Còn nếu không nó chỉ là giai đoạn trồi sụt giữa hạnh phúc và đau khổ không thể thoát ra được.
Ngày xưa mình tập cũng vậy thôi. Khi muốn có lại một cảm giác, mình nghĩ rằng đây là “thủ” và buông xả. Cách tập không khó lắm, miễn là mình tỉnh táo. Xả nó ra không có nghĩa là từ nay mình không có được cảm giác ấy nữa. Đấy không phải là xả, đấy là thủ kiểu khác.
Khi gặp một cô gái mình thích, mình nghĩ: “Ừ, lần sau gặp nữa cũng được, không gặp nữa cũng được”. Mọi người ở đây có thể tập theo cách đấy. Khi đó, mọi loại tình yêu đều tập được. Mình sẽ yêu và tách rời được.
(Trong suốt)
